Linkse journalist niet toegelaten tot Tweede Kamer

Left Laser is een videokanaal van Bob Scholte. Hij is radicaal links en pleegt rechtse politici op straat hinderlijk lastige vragen te stellen. Zo wekte Scholte in juli 2023 de woede op van VVD-voorlichter Berghuis toen hij Sophie Hermans vragen stelde over het aangekondigde vertrek van demissionair premier Mark Rutte. Berghuis trok de microfoon van Scholte uit zijn handen en gooide hem weg. Hij bood later zijn excuses aan. NVJ-voorzitter Bruning verdedigde Scholte. „Nee is een antwoord. Een microfoon afnemen en wegwerpen is dat niet. Van een machtspartij die vrijheid, met name persvrijheid hoog heeft zitten, verwacht je een bewustzijn over het belang van de journalistieke rol binnen een democratie.” Bruning benadrukt dat de journalistiek in Nederland onder grote druk staat, wat ook in politiek Den Haag voor „grimmige werkomstandigheden” zorgt.'

Meer dan twee jaar later wordt Scholte nog steeds niet als journalist toegelaten in het gebouw van de Tweede Kamer. De stafdienst erkent Left Laser niet als pers, ondanks dat het aan alle gestelde voorwaarden voldoet. Scholte is al jaren NVJ-lid en heeft een door die organisatie verstrekte politieperskaart, waarvoor hij heeft moeten aantonen dat hij zijn geld verdient met onafhankelijk journalistiek werk. Op congressen van politieke partijen – ook bij de VVD – is Scholte met zijn perskaart welkom. Thomas Bruning van de NVJ beklaagt zich er over dat de stafdienst van de Tweede Kamer in zijn accreditatiebeleid wel verwijst naar de NVJ definities van journalist en massamedium, maar dat ze die in dit geval niet toepassen. 

Het toeslagenschandaal in de doofpot

Het toeslagenschandaal wordt steeds schandaliger. Onlangs heeft Trouw onthuld dat ambtenaren van de Dienst Toeslagen weigerden toeslagenouders uit te leggen waarom zij van fraude verdacht werden, informatie waar zij volgens de wet recht op hebben. In het door Trouw op grond van de WOO achterhaalde memo staat dat de Dienst géén documenten verschaft die onderbouwen waarom ouders het stempel ‘Opzet / Grove Schuld’ kregen. De reden hiervoor is ‘een interne werkafspraak’. De Dienst neemt voor lief dat deze werkafspraak in strijd is met de wet. De afspraak is aan het begin van de toeslagenaffaire gemaakt en was vorig jaar september nog steeds van kracht met als gevolg dat de hersteloperatie nog steeds niet goed uitgevoerd kon worden. Want 'zonder volledige informatie kan een advocaat gedupeerde ouders niet goed bijstaan. Bovendien kan een rechter dan niet goed beoordelen in hoeverre de overheid ouders onrechtmatig heeft behandeld,' zegt advocaat Khadija Bozia. 

Het is niet het eerste geval van geheimhouding in de Toeslagenaffaire. Het meest bekend is het memo van toenmalig ambtenaar, nu staatssecretaris Sandra Palmen uit 2017. Zij schreef toen al dat dat de Belastingdienst "laakbaar" had gehandeld bij de stopzetting van kinderopvangtoeslag en dat ouders gecompenseerd moesten worden voor het handelen van de dienst. Er werd niets mee gedaan. Pas kort voor de verhoren van de parlementaire ondervragingscommissie, in oktober 2020, werd het memo openbaar, na vragen van het Kamerlid Pieter Omtzigt. Nu moet Palmen zich in haar nieuwe functie verantwoorden over het recent opgedoken memo. Volgens haar gaat het om ‘een discussiestuk’ dat nooit ter besluitvorming aan haar is voorgelegd. Er zou een verbeterde versie zijn van de werkwijze, maar die werd kennelijk ook vorig najaar nog altijd niet goed toegepast. 

De wanorde bij de Belastingdienst is compleet. Overigens niet alleen ten koste van de toeslagenouders. Het kan ook ten koste van de schatkist. Vorig jaar kwam uit de doofpot van het ministerie van Financiën het bericht dat mogelijk duizenden mensen ten onrechte als gedupeerde in het Toeslagenschandaal zijn aangemerkt en financieel gecompenseerd. Een intern rapport hierover is door het ministerie maandenlang geheim gehouden. Het zou om „heel veel ouders” gaan wier aanvraag met de juiste informatie waarschijnlijk anders was beoordeeld. Het ministerie had wel degelijk bewijs kunnen leveren over verstuurde rappelbrieven, die betrokkenen naar eigen zeggen niet zouden hebben ontvangen. Ze hoeven het ten onrechte verstrekte compensatiegeld niet terug te betalen. 

Dat de administratie van de Belastingdienst niet op orde blijkt te zijn is één ding. Dat het ministerie daarover nog steeds niet transparant is lijkt me een zonde die zwaarder telt. Het suggereert dat de politiek beleden openheid en de noodzakelijke cultuuromslag in het ambtelijk apparaat nog steeds niet worden gerealiseerd. 

Rutte III struikelde indertijd over het schandaal. Juist ook vanwege het achterhouden van informatie. Wat hebben Jetten, Bontebal en Yesilgöz hiervan geleerd?