Tien maanden gevangenisstraf voor smaad

Micha Kat, het enfant terrible van de Nederlandse journalistiek, is onlangs door de rechtbank veroordeeld tot tien maanden gevangenisstraf voor smaad tegen de hoofdredacteur van de NOS, Marcel Gelauff. Kat beschuldigde Gelauff er zonder enig bewijs van dat hij onder meer met behulp van NOS-berichtgeving een netwerk van pedofielen probeerde te beschermen.

Tien maanden cel voor een foute uitspraak. Het zal niet vaak voorkomen. Er is dan ook wel het nodige aan voorafgegaan. Kat heeft met zijn website Klokkenluider Online, inmiddels omgezet naar Revolutionair Online zo ongeveer iedere bekende Nederlandse journalist en politicus tegen zich in het harnas gejaagd met onbewezen beschuldigingen, meest in de richting van betrokkenheid bij een "pedofielennetwerk". Hij heeft zich sterk gemaakt voor de zaak tegen de voormalige hoge ambtenaar op het ministerie van Justitie Demmink die beschuldigd werd van misbruik van Turkse jongens. Met enig succes. Na veel afwijzingen is het OM uiteindelijk toch een onderzoek begonnen. Maar bij gebrek aan medewerking van de Turkse autoriteiten lijkt dit nu toch weer dood te lopen. Kat was ook actief in de zogenaamde Chipshol-zaak, een andere langdurige en complexe rechtszaak vol met schandalen over de verkoop van een stuk grond bij Schiphol. Hij bracht rechter Westenberg in grote moeilijkheden met zijn beschuldiging dat deze contact had gezocht met de advocaten in dit proces. Kat werd daarvoor niet veroordeeld, maar verloor vervolgens wel het proces waarin hij de Staat daagde wegens de betaling van de proceskosten van de rechter.

Micha Kat is al meerdere malen veroordeeld. Hij zal ook nu zijn straf niet uitzitten omdat hij zich in Ierland bevindt en van daaruit zijn complotverhalen de wereld in stuurt. En daar zal altijd een publiek voor blijven bestaan. De zin van rechtszaken tegen deze man kan betwijfeld worden. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat Kat zich vooral met succes in de publiciteit weet te handhaven omdat hij voortdurend zijn collega's onder vuur neemt. Hij is ooit met ruzie vertrokken bij de NRC en werpt zich nu op als illegale NRC-ombudsman. Hij klaagt het NOS-journaal aan, de hoofdredactie van de Telegraaf en de onlangs ontslagen Brandpunt-redacteur Fons de Poel. Hij is veroordeeld wegens doodsbedreiging van Telegraaf-journalist Bart Mos. En vanwege die veroordeling is hij ook geroyeerd door de Nederlandse Vereniging van Journalisten. Wie zich zo onmogelijk maakt in de mediawereld zou moeten rekenen op volledige uitsluiting. Kennelijk zijn de voormalige collega's die hij onder vuur neemt niet allemaal daartoe in staat.

Kan 't nog gekker met Micha Kat? kopte de Haagse Post al vier jaar geleden, om meteen het antwoord te geven: Ja, nu ontkent hij de holocaust. Wordt het nu onderhand geen tijd hem volledig te negeren? Ondanks zijn naam als klokkenluider beloof ik niet meer over hem te schrijven.

Asscher wil alleen zijn eigen verhaal openbaar maken

Minister Asscher van Sociale Zaken wil een rapport van het Verwey-Jonker Instituut over antisemitisme onder jongeren niet openbaar maken. Hij wil eerst nog nader onderzoek doen naar de achtergronden van de uitkomsten van het onderzoek. Volgens de Telegraaf, die inzage heeft gehad in het onderzoeksverslag dat al enkele weken gereed ligt, denkt 62 procent van de moslimjongeren ’niet zo positief’ over Israël. 12 procent is negatief over Nederlandse Joden. Het contrast met andere groepen jongeren is opvallend. Arnold Karskens beschuldigt Asscher van naïviteit en politiek opportunisme. Hij schrijft dat hij nog nooit een moslim heeft ontmoet die vóór de staat Israël pleit. Evenmin een praktiserende moslim die géén hekel heeft aan joden.

Een woordvoerder van minister Asscher meldt dat het rapport nog niet openbaar kan worden gemaakt, omdat er ’voor goede duiding’ vervolgonderzoek nodig zou zijn. „Bijvoorbeeld hoe we bepaalde uitkomsten kunnen verklaren.” Daarmee werpt Asscher de suggestie op dat de uitkomsten hem niet bevallen en dat hij vreest geen goed verhaal te hebben in de communicatie over het onderzoek. Het CIDI, altijd alert bij dit onderwerp, steunt de minister. Er worden nogal wat begrippen door elkaar gehaald in dit onderzoek, zegt het CIDI, en het is dus de vraag of de werkelijke omvang van het antisemitisme wel goed is gemeten.

Zie verderop de update dd. 18 juni

Predikers op de zwarte lijst

Het kabinet wil een lijst aanleggen van islamitische predikers die haat zaaien. Die zouden dan geen visum meer krijgen, waardoor onrust zoals onlangs in Rijswijk en Utrecht kan worden bezworen. Het probleem is nog dat er ook ongewenste predikers binnen de EU leven die geen visum nodig hebben. VVD-Kamerlid Ockje Tellegen wil een actievere houding van het kabinet. Ze vindt dat er één lijst moet komen waarop alle ongewenste imams staan, dus ook als ze uit een Europees land komen. Het liefst wil ze dat er ook een Europese lijst komt, waar Nederland op moet aandringen. Minister Van der Steur vindt het voorstel "interessant", maar hij zal ook wel weten dat het vrijwel uitzichtloos is om voor een gebaar richting PVV-sympathisanten 28 landen op dit punt op één lijn te krijgen.

De Koning en de uitingsvrijheid

Het Openbaar Ministerie heeft de zaak tegen de man die tijdens een demonstratie "Fuck de Koning!" riep geseponeerd. De man was tijdens een demonstratie tegen Zwarte Piet in november vorig jaar gearresteerd vanwege belediging van het staatshoofd. Hij kreeg een boete van 500 euro, die hij niet wilde betalen. Vlak voordat de zaak zou voorkomen besloot het OM tot een nader onderzoek naar de strafbaarheid van de uitspraak. Dat onderzoek heeft nu geleid tot sepot.
Het OM ziet van vervolging af omdat de uitspraak gedaan werd in 'de context van het publieke debat'. Deze formule werd vorige week bij de bekendmaking van de beslissing van het OM door alle media overgenomen zonder enige uitleg, zodat niet duidelijk is geworden wanneer je, als je de Koning beledigt, strafbaar bent en wanneer niet. Wat betekent hier 'context van het publieke debat'?

Majesteitsschennis verouderd?

Het OM gaat opnieuw bekijken of het een rechtszaak wegens majesteitsschennis moet voeren. Tijdens een anti-Zwarte Pietenbetoging vorig jaar in Amsterdam was Abulkasim Al-Jaberi gearresteerd omdat hij "Fuck de koning, fuck de koningin, fuck het koningshuis" had geroepen. Omdat de activist niet de strafbeschikking van 500 euro wilde betalen, werd hij door het OM gedagvaard. Nu zou er binnen het OM kritiek zijn op deze dagvaarding. De kans wordt klein geacht dat Al-Jaberi daadwerkelijk wordt veroordeeld voor majesteitsschennis. Volgens advocaat Jebbink is ‘fuck het koningshuis’ een politiek statement, omdat het staat voor 'weg met het koningshuis'. "Daarom is de kans groot dat de politierechter in zo’n zaak besluit tot ontslag van rechtsvervolging of vrijspraak", aldus Jebbink. Amsterdams burgemeester Eberhard van der Laan ziet de uitspraak als ordinair, maar niet erg strafwaardig.

De affaire heeft inmiddels geleid tot het pleidooi om het verbod op majesteitsschennis maar helemaal af te schaffen. Het strafwetsartikel zou, net als het inmiddels ingetrokken verbod op godslastering, in strijd zijn met de vrijheid van meningsuiting en niet meer van deze tijd. Gerard Schouw, die zich heeft ingezet voor de afschaffing van het verbod op godslastering ijvert nu ook voor het laten vallen van het verbod op majesteitsschennis. Hij zou met de andere seculiere partijen op termijn wel eens een meerderheid kunnen halen.

Tolerantie vroeger en nu

Op zijn verjaardag ondertekende koning Willem-Alexander in Dordrecht een verklaring die ontleend is aan de Eerste Vrije Statenvergadering die daar in 1572 is gehouden. De verklaring luidt als volgt:

“In 1572 werd in een hof in Dordrecht de basis gelegd voor een onafhankelijk land. Waar je vrij bent om te denken wat je denkt te geloven wat je gelooft en te zijn wie je bent.

Vrijheid en tolerantie horen bij Nederland, daar teken ik voor!”

De Statenleden sloten zich op die vergadering in 1572 aan bij Willem van Oranje. Hij hechtte veel waarde aan de vrijheid van godsdienst. En hij wilde de steun van de Staten van Holland om tegen de Spanjaarden ten strijde te trekken. De vergadering wordt beschouwd als het startpunt van een onafhankelijke Staat der Nederlanden. In 1579 volgde de Unie van Utrecht met een eerste soort grondwet en in 1581 is de definitieve afscheiding vastgelegd in het "Plakkaat van Verlatinghe". De vrijheid van godsdienst was een belangrijke drijfveer voor de opstandelingen om zich los te maken van de Spaanse overheersing.

Tien jaar

Dit blog over belemmering van de communicatievrijheid in Nederland bestaat nu tien jaar. Twintig jaar eerder, in 1985, was ik al begonnen met het verzamelen van nieuwsberichten over kwesties waarbij de vrijheid van meningsuiting of de openbaarheid van informatie in het geding was. Ik was geïntrigeerd door alle repressieve maatregelen rond het bezoek van de paus aan Nederland. En door de ingreep van de regering bij de toekenning van de P.C. Hooftprijs aan Hugo Brandt Corstius. Was Nederland niet zo vrij als het zich voordeed?

Ik begon eenvoudig met een verzameling knipsels in een plakboek, maar al snel kwam de computer waarmee ik de berichten digitaal vast kon leggen, eerst in een doorzoekbaar tekstbestand en later in de digitale kaartenbak Cardbox. Met de voortschrijding der techniek kwamen er nieuwe mogelijkheden. En in 2005 begon ik dit blog.

De uitingsvrijheid was in Nederland inmiddels een hot issue geworden. In korte tijd maakten we in dit land twee politieke moorden mee waarbij de vrijheid van meningsuiting in het geding was. Wat in de jaren tachtig nog min of meer vanzelfsprekend was, althans voor Nederland, bleek na de eeuwwisseling in onze vrije, open samenleving een hoogst problematische maatschappelijke en politieke kwestie. Ik heb de belangrijkste pijnpunten beschreven en van commentaar voorzien in het boek Dit kan niet en dit mag niet; belemmering van de uitingsvrijheid in Nederland (2007). Het gaat over de wijze waarop we in Nederland omgaan met discriminatie, racisme en antisemitisme; over belediging, fatsoen en pornografie; over de gevoeligheid van gelovigen; over demonstratievrijheid, openbare orde en het omgaan met extremisme, en over het gebrek aan openheid, vooral bij de overheid en de rol van klokkenluiders.

De reclamecode deugt niet

Opnieuw heeft de Reclamecodecommissie (RCC) een klacht tegen de SP gegrond verklaard vanwege het negeren van de Nee/Ja sticker voor "ongeadresseerd reclamedrukwerk". Een inwoner van Rotterdam had bij de RCC geklaagd over een krant van de SP, getiteld de "Rooie Rotterdammer". De SP verspreidt dergelijk drukwerk huis-aan-huis en respecteert daarbij wel de Nee/Nee stickers, maar niet de Nee/Ja sticker waarmee de bewoner achter de brievenbus te kennen geeft geen reclamedrukwerk te willen ontvangen maar wel de huis-aan-huis-krant. Volgens de klager is de krant echter gewoon reclame voor een politieke partij en de RCC is het daarmee eens.

De SP vindt dat er een verschil gemaakt moet worden tussen handelsreclame en het verspreiden van politieke propaganda. Daarom negeert de partij al jaren dergelijke uitspraken van de RCC. De Commissie kan in het geval van terecht beoordeelde klachten over de verspreiding van denkbeelden alleen een advies geven. In bepaalde gevallen kan de uitspraak ook actief door de Commissie worden verspreid via een 'alert'. Dan komt de zaak onder de aandacht van de media, zoals vandaag. Kennelijk weegt ook dat bij de SP niet op tegen beperking van de mogelijkheden om het gedachtegoed van de partij te verspreiden en nieuwe leden te werven.

Voor vrijheid, democratie en geheimhouding

In het debat over het aftreden van de minister van Justitie Opstelten en zijn staatssecretaris Teeven wierp fractievoorzitter Zijlstra zich op als beschermheer van Teeven (liveblog nrc 17.39). Teeven is volgens hem alleen afgetreden omdat Opstelten aftrad. En de enige reden dat Opstelten aftrad was dat er nu toch een document gevonden is over de deal tussen het OM en drugscrimineel Cees H. waaruit blijkt dat de minister de Kamer vorig jaar verkeerd heeft geïnformeerd. De deal zelf, die in 2000 door Teeven als Officier van Justitie was gesloten, liet Zijlstra buiten beschouwing. Verder onderzoek naar de deal zou volgens hem alleen mogelijk zijn als daardoor de indertijd afgesproken geheimhouding niet geschonden zou hoeven worden.

Utrecht doet niet mee met CDA-hype over 'haatimams'

Twee Utrechtse christelijke politici probeerden vorige week mee te liften op de hype van de Telegraaf over de komst van 'haatimans' naar Rijswijk. Ze stelden vragen aan de burgemeester van Utrecht over een in hun ogen verontrustende benefietbijeenkomst van islamieten in een Overvechts zalencentrum. Voor deze bijeenkomst zouden sprekers zijn uitgenodigd die bekend zouden staan om hun ondemocratische uitspraken en het legitimeren van de gewapende strijd in Syrië.Was er wel een vergunning voor zo'n bijeenkomst? Vanuit de Tweede Kamer liet ook VVD-kamerlid Azmani van zijn bezorgdheid blijken. Burgemeester Van Zanen (foto, ook VVD) reageerde deze week 'onderkoeld en formeel'. Volgens Van Zanen  zijn eerdere bijeenkomsten van World Wide Relief zonder problemen verlopen. Ook is het volgens hem tot nu toe niet aangetoond dat het opgehaalde geld is ingezet voor de financiering van gewapende strijd. En van de aangekondigde sprekers is bij het OM en de politie geen informatie bekend dat ze opruiend dan wel haatzaaiend prediken. Hij wijst er verder op dat radicalisme op zich geen reden kan zijn voor strafrechtelijke vervolging.

Spreekverbod imams

De Telegraaf is er vandaag in geslaagd de islamfobie weer tot grote hoogte op te stuwen. De komst van een aantal orthodoxe islampredikers naar Rijswijk op zondag 8 maart bracht het blad dreigend als 'jihadgala' van 'haatimams'. Met verwijzing naar de terroristisische aanslagen in Kopenhagen, afgelopen weekend.

De toon is daarmee gezet voor hype-gevoelige Kamerleden. De usual suspects reageerden dan ook onmiddellijk op deze nieuwe actie van de grootste krant van Nederland. De PVV hoef ik niet te noemen. De VVD wil geen podium bieden voor haatpredikers in Nederland. CDA Kamerlid Omtzigt: ,,Wanneer imams het salafisme prediken, moet Nederland een visum weigeren. Deze imams hebben onder meer de daden van terreurorganisatie Al Nusra gesteund en de jihad in Europa gefaciliteerd. Minister Asscher beloofde visa te weigeren van radicale imams. Hij en minister Opstelten moeten nu de daad bij het woord voegen.'' Bij hen voegde zich  nu ook D66, kennelijk op zoek naar kiezers op rechts. Kamerlid Schouw wil van minister Asscher weten of hij een visum gaat weigeren aan deze sprekers, zoals hij vorig jaar heeft aangekondigd.

Zoeken van informatie bestraft

Een opmerkelijk vonnis is deze week uitgesproken tegen een man die van plan was naar Syrië af te reizen om deel te nemen aan de jihad. Omar H. kreeg in hoger beroep van het Gerechtshof in Den Haag een gevangenisstraf opgelegd van anderhalf jaar onvoorwaardelijk. In eerste instantie had de Rotterdamse rechtbank hem twaalf maanden gevangenisstraf opgelegd voor het voorbereiden van moord en brandstichting. Bij de arrestatie van Omar H. in 2012 in Amsterdam, meldt de NOS, vond de politie 10 meter lont en 1 kilo aluminiumpoeder, dat gebruikt kan worden om explosies te veroorzaken. Op zijn computer had H. uitgezocht hoe hij dat moest doen. Ook vond de politie tien dvd's met 51 jihadistische films. H. zette dit soort films ook zelf op internet met aansporingen om in Syrië aanslagen te plegen. Tegenover de politie zei H. dat hij naar Syrië wilde om mee te vechten tegen het regime van president Assad.

Het hof heeft nu ook H.'s zoekgedrag op het internet betrokken bij de veroordeling. Het vergaren van kennis over terrorisme en het daaraan ten grondslag liggende ideologische gedachtegoed kan volgens de rechterlijke uitspraak worden beschouwd als 'training' en daarmee valt het onder de definitie van een terroristisch misdrijf. Zo is weer een nieuwe stap gezet in de bestrijding van het terrorisme Het vonnis is een voorbeeld voor tientallen vergelijkbare rechtszaken die op dit moment nog lopen [zie Update 9-2-2015].

Terreur

In de reacties op de slachtpartij vorige week in Frankrijk domineren tot barbarij vervallen radicale islamieten die de uitingsvrijheid kapot willen maken. Primitieve godsdienst versus Verlichting, onwrikbaar geloof dat twijfel noch tegenspraak duldt versus de vrijheid om te relativeren en met ironie, spot en satire reflectie uit te lokken. De miljoenen demonstranten die de afgelopen dagen de straat op gingen stelden zich op z'n minst voor één dag aan de kant van de Verlichting en de vrijheid. Ze verklaarden zich solidair met de tekenaars van Charlie Hebdo en hun vrijheid om satire te bedrijven.Vooral, vermoed ik, uit afschuw voor de daden van terroristen. Wat betekent "Je suis Charlie"? Dat miljoenen hun onwankelbare trouw aan de satirische kijk van de cartoonisten op godsdienst en politiek hebben betuigd? Of betekent het toch meer een vereenzelviging met slachtoffers van een barbaarse politieke stroming? Wat is na deze spannende dagen het sterkst gegroeid: de onvoorwaardelijke steun voor de vrijheid van meningsuiting of de afkeer van de islam, de haat tegen moslims en andere vreemdelingen? De populariteit van de vrijheid van meningsuiting kan wisselen. En niet alleen in landen waarvan de demonstrerende regeringsleiders hypocrisie is verweten. Op een bepaald moment kan er brede steun zijn, terwijl bij volgende gevallen allerlei reserves weer de overhand krijgen. Bij posters van de SP-Rotterdam waarmee wethouders op de hak worden genomen werden gisteren al weer vraagtekens gezet. En vandaag verbood de Vrije Universiteit een debat van de Studenten Actiegroep voor Rechtvaardig Palestina. Het College van Bestuur (CvB) verklaart dat het bespreken van een academisch boycot van Israël 'gevoelens van uitsluiting en onveiligheid binnen de universitaire gemeenschap oproept’. Er wordt een link gelegd met de aanslagen in Parijs. Heeft het CvB echt begrepen waar het om gaat bij de verdediging van de vrijheid van meningsuiting?

Een schoon internet

Dagelijks zijn zo'n honderdduizend mensen beroepshalve bezig om aanstootgevende filmpjes, foto's en tekst te verwijderen van het internet. Ze werken voor Facebook, Twitter en andere social media waar mensen alles kwijt kunnen wat er maar in hen opkomt, en dat is dus ook veel rottigheid. Veel van dat werk wordt uitbesteed aan lage lonen landen, zoals de Filippijnen. Zoals dat vaker gebeurt in de ICT-wereld. Maar dan gaat het vaak om routineklussen en je kunt je afvragen of het beoordelen van porno en geweld als routinewerk beschouwd kan worden. Op den duur eist het zijn tol van de content moderators, schrijft Adrian Chen in Wired. Veel mensen haken na verloop van tijd af. Ze worden nog lang achtervolgd door de afgrijselijke beelden waarmee zij geconfronteerd zijn. Over wat zij te zien krijgen, wat hun afwegingen zijn, wat ze verwijderen en wat ze door laten hoort de buitenwereld niets. Ze krijgen hun opdrachten en mogen er, zelfs met hun collega's, niet over praten. Voor een discussie over de grenzen van de uitingsvrijheid is geen tijd. De content moderators moeten voor hun schamel loon duizenden beelden per dag verwerken en in seconden beslissen of iets door mag of niet. Gezien de overvloed aan rottigheid op het internet lijkt er geen alternatief te zijn voor deze particuliere bewaking van de fatsoensgrenzen.

Auteursrecht als instrument voor censuur

In de Verenigde Staten regelt de Digital Millenium Copyright Act (DMCA)  al sinds 2000 hoe het omzeilen van auteursrechten op het internet moet worden aangepakt. Volgens deze wet kan de overheid internetproviders dwingen om websites uit de lucht te halen met de garantie dat zij zelf zijn gevrijwaard van vervolging. De providers volgen deze wet nauwgezet wat het einde betekende van vele piratensites. Inmiddels is deze wet uitgegroeid tot een standaard voor bescherming van auteursrechten die overal in de wereld wordt gevolgd. De DMCA zou ook de norm zijn voor de regeling van auteursrechten in vrijhandelsverdragen zoals het TTIP.

Twijfelachtige informatie gebruikt in strafprocessen

In strafprocessen wordt steeds meer informatie gebruikt die niet door politie en justitie is verzameld en waarvan de herkomst onduidelijk is. Dat schrijft Sven Brinkhoff in het proefschrift waarop hij onlangs in Nijmegen promoveerde. Hij doelt daarmee op informatie uit externe bronnen zoals inlichtingendiensten, kliklijnen, privédetectives of ‘datamining’. Het is vaak niet duidelijk hoe die informatie is verzameld en of die rechtmatig is verkregen. Volgens Brinkhoff brengt het het gebruik van dergelijke informatie grote risico’s met zich mee. ‘Onschuldige burgers kunnen op basis hiervan te maken krijgen met ingrijpend overheidsoptreden' volgens Brinkhoff. Twijfel over de betrouwbaarheid van informatie doet afbreuk aan de kwaliteit van de rechtspraak. ‘Politie, officier van justitie en strafrechter doen er goed aan een kritische houding aan te nemen ten aanzien van dit soort anonieme en daardoor oncontroleerbare externe informatie. Een anonieme melding rechtvaardigt niet altijd een aanhouding of een privacyschendende doorzoeking van een woning.’ Hij dringt aan op meer wettelijke mogelijkheden om de de rechtmatigheid van de verzameling van anonieme externe informatie te toetsen.

Identiteit is geen staatszaak

Het gedwongen vertrek van twee Kamerleden van de PvdA die hun kritisch commentaar op minister Asscher niet wilden terugnemen is bijzonder pijnlijk voor de partij die zich er bij monde van diverse voormannen altijd op heeft laten voorstaan "de boel bij elkaar te houden". De partij is niet bij machte een goed antwoord te vinden op de groeiende diversiteit in de samenleving en een publieke opinie die lijkt aan te dringen op homogenisering van de Nederlandse samenleving. Bij alle aandacht voor het functioneren van de betrokken Kamerleden blijft het optreden van minister Asscher jammer genoeg wat onderbelicht. De crisis in de partij begint namelijk bij zijn stellingname tegen het beleid van enkele Turkse verenigingen in Nederland.

Snelcensuur voor nazaten van Van Gogh

Precies tien jaar geleden werd Theo Van Gogh vermoord. Het was de tweede moord in Nederland in korte tijd die de vrijheid van meningsuiting indringend aan de orde stelde. Van Gogh's provocerende uitlatingen gingen sommigen veel te ver, anderen zweren nog steeds bij zijn recht om grove beledigingen te uiten. Omdat het recht op een vrije meningsuiting niet beperkt mag worden door fatsoensnormen. Daar ben ik het wel mee eens, maar ik heb niet het idee dat Van Gogh er in geslaagd is dat besef te laten doordringen. Het effect van zijn optreden  was eerder averechts. Hij was een akelige schreeuwlelijk, die veel te veel negatieve aandacht kreeg. Na een schier eindeloze procesgang werd hij wegens antisemitisme veroordeeld. Veel van zijn pijnlijke uitspraken werden getypeerd als 'op de rand' . Maar dat was dan ook precies zijn bedoeling. Na de moord werden cabaretiers, die traditioneel veel mogen zeggen, voorzichtiger, op z'n  minst voor een tijdje. In 2005 schreef Geert Mak het pamflet "Gedoemd tot kwetsbaarheid" , waarin hij probeerde een dam op te werpen "tegen opzwepende kretologie, handel in angst en de halve waarheden die zich na 2/11 als een virus in het maatschappelijke debat verspreidden." Hij werd weggehoond, maar publieke figuren hebben zich, op de bekende uitzondering na, sinds Van Gogh niet meer zo provocerend uitgelaten.

De geest van de provocateur Van Gogh waart nog wel steeds rond op de vele websites waar boze 'reaguurders' hun gal kunnen spuwen op alles en iedereen. Gisteren schreef de ombudsvrouw van de Volkskrant over deze nazaten van Van Gogh, zonder overigens zijn naam te noemen: " Reageerders op de site voelen zich slachtoffer van censuur."

Recidivist

G.W. zal naar alle waarschijnlijkheid binnenkort weer voor de rechter staan. Het OM, dat in de vorige zaak vrijspraak eiste, gaat hem verhoren naar aanleiding van zijn 'minder Marokkanen' oproep op de PVV-verkiezingsbijeenkomst in maart j.l. Hij wordt 'verdacht' van discriminatie van een bevolkingsgroep. Er kan nu dus een nieuw proces komen dat W. hoe dan ook zal uitbuiten ter meerdere eer en glorie van zichzelf. Of hij nu veroordeeld wordt of niet, het 'slachtoffer' van de 'politieke rechtspraak' zal de volle winst binnenhalen. Dat is ook het voornaamste bezwaar van degenen die tegen vervolging zijn. Maar ik vind het toch geen goed argument om dan maar af te zien van een proces.

Democratie volgens Schuyt

In de Groene Amsterdammer van deze week staat een mooi artikel waarin Marcel ten Hooven de opvattingen beschrijft van de socioloog Kees Schuyt over "democratie, vrijheid en individuele moed".

"Tot de kern teruggebracht" is het democratisch bestel volgens Schuyt "een procedure tot vreedzame conflictbeslechting." Een levendige democratie maakt van vijanden tegenstanders met wie een vergelijk mogelijk is terwijl voorkomen wordt dat tegenstanders vijanden worden. Maar dat vraagt nogal wat van de burgers. Mensen moeten in staat zijn elkaar niet louter vanuit hun eigen waardenstelsel de maat te nemen. Democratie is volgens Schuyt geen systeem van gedeelde, uniforme waarden. "Alleen in de droom van utopisten en dictators bestaat er één volk met één waardenpatroon." De democratische rechtsstaat is niet gebaseerd op één bepaalde opvatting over wat goed of slecht is maar op procedures die kunnen leiden tot een goed leven voor iedereen. De waarde van de democratie is juist gelegen in de manier waarop wordt omgegaan met verschillen. Je moet dus kunnen oordelen "op metaniveau", vanuit het besef dat er  verschillende godsdienstige opvattingen, levensvisies en morele stelsels naast elkaar bestaan. Je moet verder ook in staat zijn de dingen in de juiste proporties te zien en te onderscheiden wat er werkelijk toe doet en wat in feite niet meer is dan een persoonlijke ergernis. En je moet in staat zijn anderen respectvol te behandelen en fatsoenlijk te debatteren.

Is democratie dan nog wel mogelijk in deze tijd van ongeremde ego's en puur individuele hartstocht, uitgelokt en opgezweept door op het gevoel spelende media?