De Amerikaanse begraafplaats Margraten krijgt enkele nieuwe infopanelen, die ook de rol van zwarte militairen uitlichten. Maar discriminatie en segregatie blijven onbenoemd. Joe Popolo, de Amerikaanse ambassadeur in Nederland heeft aangekondigd dat er op de begraafplaats waar in de Tweede Wereldoorlog omgekomen Amerikaanse soldaten liggen binnenkort negen extra portretten komen van gevallenen, onder wie twee Afro-Amerikanen en een Native American.
De nieuwe panelen komen in de plaats van vorig jaar verwijderde informatie over de ervaringen van zwarte soldaten. Dat ging over de discriminatie en segregatie in het Amerikaanse leger. Daarnaast vermeldde het verwijderde paneel dat deze militairen later voor meer gelijkheid in Amerika vochten in de burgerrechtenbeweging. Volgens de ambassadeur leidde dat af van waar het om gaat op de begraafplaats. Eerder schreef hij dat de borden in Margraten niet dienen ”om een agenda te promoten die Amerika bekritiseert”.
Ambassadeur Popolo, een sponsor van Trump, laat eens te meer zien dat monumenten vaak minder met geschiedenis dan met politiek te maken hebben. De herinnering aan een gebeurtenis uit het verleden zou niet gestuurd mogen worden door de ideologie van de heersende macht. Maar achter elk monument zit een hedendaags verhaal. De vraag is wie dit verhaal mag vertellen, en hoe volledig en hoe genuanceerd het er uiteindelijk uitziet. In de publieke ruimte is dat geen eenvoudige opgave. Autoritaire leiders doen daar niet moeilijk over. Hun visie geeft de doorslag zoals we in alle dictatoriaal geregeerde landen kunnen zien. In democratische landen zien we, zeker in tijden van grote maatschappelijke veranderingen, heftige discussies over monumenten die niet passen bij interpretaties van de geschiedenis door op z'n minst een deel van de bevolking.
Wankele sokkels
Twee jaar terug verscheen er een rapport van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW) onder de titel 'Wankele sokkels - Omstreden monumenten in de openbare ruimte'. Het rapport is geschreven naar aanleiding van discussies die de Black Lives Matter beweging opriep over monumenten van koloniale machthebbers. Het geeft advies over hoe we met het omstreden erfgoed om moeten gaan, en hoe we het debat er over het beste kunnen voeren. Om recht te doen aan het publieke karakter van de ruimte waar een monument wordt gepland wordt de overheid geconfronteerd met lastige dilemma's, constateren de opstellers na onderzoek van een aantal omstreden monumenten. Aan de ene kant wil men tegemoet komen aan gerechtvaardigde belangen van een gemeenschap ter ondersteuning bij de verwerking van leed of ter nagedachtenis aan een persoon die veel voor hen betekent. Maar ‘elke gemeenschap haar eigen monument’ is geen optie. Het zou niet alleen tot een woud aan monumenten leiden, het staat ook haaks op het idee van een gedeelde openbare ruimte.'
Het uitgangspunt in een pluriforme democratische samenleving kan niet zijn: wij vinden dit belangrijk dus moeten we een plek hebben. Het is anderzijds wel een publiek belang om - in afwijking van het dictaat van Trump c.s.- alle stemmen te laten horen in de publieke ruimte. Dat vereist debat, kennis en inzicht. En dat ontbreekt volgens het rapport nogal eens in de opinievorming rond omstreden monumenten. De auteurs sluiten de samenvatting van het rapport af met de oproep het verleden levend te houden: 'Vrijheid van meningsuiting, óók over omstreden monumenten, hoort bij de Nederlandse democratie. Monumenten helpen mensen om een visie op zichzelf en de wereld te ontwikkelen. Discussies, demonstraties, petities en protest zorgen voor onrust, maar houden het verleden ook levend en voorkomen dat een samenleving haar geheugen verliest. Sterker nog, de commotie over publieke monumenten creëert met vallen en opstaan een nieuwe geschiedenis van Nederland.'
[foto: Diet Bos CC]
Geen opmerkingen:
Een reactie posten