Onder het toeziend oog van Lidewij de Vos (Forum voor Democratie), Gidi Markuszower (voorheen PVV) en Mona Keijzer (voorheen BBB) probeerden de afgelopen weken extreemrechtse relschoppers de inrichting van een noodopvang voor asielzoekers in Loosdrecht tegen te houden. De politie had de handen vol aan het beteugelen van de rellen. Onder de aangehouden betogers een 28-jarige man die geweld pleegde tegen journalisten.
Er is veel ophef over de steun van extreemrechtse Kamerleden voor de relschoppers. En ook over de verantwoordelijkheid van de regering voor het laten voortduren van de crisis in de opvang van asielzoekers. Zowel extreemrechts als een nalatige regering geven voeding aan anti-AZC protesten die maximaal worden uitgebuit door neofascisten. En die net als ander extreemrechts geweld gevaar opleveren voor een vrije pers.
Voor het derde achtereenvolgende jaar is het aantal meldingen van bedreiging of geweld tegen journalisten toegenomen: van 249 in 2024 naar 262 in 2025, meldde de NVJ begin dit jaar. In 2025 ging het om 106 bedreigingen, 67 gevallen van intimidatie en 55 keer was er sprake van fysiek geweld. De meeste incidenten vonden op straat plaats als een journalist of fotograaf ergens aan het werk is. In 86 gevallen werden zij mondeling bedreigd of belaagd. In 2024 ging het nog om 68 gevallen van mondelinge bedreiging. Nederland eindigde in de Persvrijheidsmonitor weliswaar heel hoog. Maar 'daarachter gaat "een zorgwekkend beeld" schuil' en dat heeft alles te maken met de afgenomen veiligheid van journalisten. En journalisten die zich minder veilig voelen zullen voorzichtiger zijn om volledige openheid van zaken te geven. Uiteindelijk gaat dat ten koste van de mate waarin de burgers worden geïnformeerd.
Geen geïsoleerd probleem
Een onderzoek van een paar jaar gelden van de Erasmusuniversiteit laat de nodige nuances zien. De context loopt uiteen van '112- en beeldjournalistiek' tot 'verslaggeving van demonstraties of (sport)evenementen, online geweld via sociale media en misdaadverslaggeving'. Veel geweld komt voort uit onbeheerste emoties en kan niet los worden gezien van bredere maatschappelijke ontwikkelingen. 'Denk aan de coronapandemie en daaraan gepaarde spanningen, een tanend vertrouwen in de overheid, een verhard politiek klimaat en veranderende ideeën over de rol van journalistiek binnen de samenleving. Ook is een parallel waar te nemen met geweld tegen andere beroepsgroepen, zoals wetenschappers, ambtenaren, politici, hulpdiensten en gezagsdragers.' De onderzoekers vinden dan ook dat het geweld tegen journalisten niet beschouwd moet worden als een geïsoleerd probleem. Oplossingen kunnen alleen gevonden worden als de bredere maatschappelijke problematiek daarbij wordt betrokken. Dat vereist ook reflectie van de beroepsgroep zelf die door zijn optreden ook agressie kan uitlokken, zeggen de onderzoekers.
Dat kan. Het grotere probleem is de sfeer die door uitspraken en nalatigheid van politici wordt geschapen over tal van kwesties van migratie tot stikstof en Palestina. En als Kamerleden zelf gaan schelden op de pers, zoals Wilders eerder deed, en zijn maatje Bosma onlangs ook nog, dan geven zij daarmee hun volgers die hun emoties niet meer de baas zijn het laatste duwtje om over de schreef te gaan.
De democratische politici kunnen zich daar boos over maken, maar zij laten ook steken vallen. Nederland en bijna alle andere EU-lidstaten hebben de deadline gemist om de anti-SLAPP-richtlijn in nationale wetgeving te verwerken. Dat betekent dat dat machtige partijen rechtszaken kunnen blijven inzetten om kritische journalistiek onder druk te zetten. En dat journalisten uit zelfbescherming geen volledige openheid van zaken durven te geven. Ook daar ligt een vorm van geweld die de persvrijheid aantast.
Foto: Kop van Jut als kermisattractie (1917, publiek domein)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten