Dat de Nederlandse overheid moeilijk doet om burgers inzage te verschaffen in informatie die op de ambtenarenburelen rondgaat wisten we. De weg naar een transparant bestuur is bezaaid met hindernissen, openlijke tegenwerking en vertragingstactieken. Maar ook inzake bedrijfsinformatie maakt de Nederlandse staat geen haast om de -zeer beperkte- wettelijke verplichtingen op te volgen. Het ‘Ultimate Beneficial Owners’-register, ook wel UBO-register, is bedoeld om te laten zien wie de uiteindelijke belanghebbenden van een bedrijf zijn. Die informatie is belangrijk om fraude, corruptie en belastingontduiking op te sporen. Volgens Europese wetgeving zou het Nederlandse UBO-register uiterlijk 10 juli 2026 openbaar gemaakt moeten worden. Dat is niet gebeurd. Dat betekent dat journalisten, onderzoekers en misdaadbestrijders informatie onthouden wordt. In een gezamenlijk statement hebben de NVJ en de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ), samen met andere belanghebbenden de Nederlandse overheid opgeroepen om maatregelen te nemen. Al was het maar om boetes van de Europese Commissie te voorkomen.
Volgens de Open State Foundation is de transparantie over het eigenaarschap van bedrijven niet alleen van een middel om corruptie uit te roeien. Het draagt ook bij aan het bestrijden van belastingontduiking, het verbeteren van de integriteit van overheidsaanbestedingen en het bepalen van de aansprakelijkheid bij overtreding van de wetgeving inzake arbeidsomstandigheden en milieubescherming. Het tv-programma Pointer geeft een voorbeeld van wat we missen zo lang dat register niet openbaar wordt gemaakt. In zijn onderzoek naar de 'zorgcowboys' die misbruik maken van zorggelden bleek dat zij gebruik maken van bedrijfsconstructies die het eigenaarschap opzettelijk verbergen. De makers van Pointer waren erg veel geld kwijt om daar alsnog achter te komen. De kans dat zorgfraudeurs buiten beeld blijven is groot.
De traagheid van de Nederlandse overheid om maatregelen te nemen is dus in het voordeel van de criminelen en kost de Nederlandse schatkist klauwen met geld. Maar ook elders in Europa is nog wel winst te behalen met grotere transparantie.
'Europa blijft achter'
Onderzoeksbureau Profundo heeft 25 jaar ervaring met onderzoek naar financiële instellingen en bedrijven. Het bureau constateert dat Europa achterblijft met het openbaar maken van bedrijfs- en handelsdata, of met het verplichten van bedrijven om dat te doen. “Terwijl je voor landen als de VS, Brazilië en India douanedata kunt vinden over de import en export van specifieke bedrijven, is dat voor de EU niet mogelijk. In de VS is publicatie van beleggingsportfolio’s en leningcontracten voor veel bedrijven verplicht, hier niet. Zelfs Indonesië is een stuk transparanter; het verplicht bedrijven in hun jaarverslagen te vermelden hoeveel geld ze van welke banken hebben geleend.” Europa mist een publicatieplicht voor leningen die bijvoorbeeld kunnen laten zien welke banken geld uitlenen aan een palmoliebedrijf dat de regels schendt, zodat maatschappelijke organisaties dit aan de kaak kunnen stellen. De Europese wet over de ketenaansprakelijkheid inzake schending van regels op het gebied van milieubescherming en arbeidsomstandigheden is onlangs aanzienlijk afgezwakt
Over Nederland zegt Jan Willem van Gelder van Profundo dat te veel bedrijfsinformatie hier als vertrouwelijk gezien, vindt hij. "Het Centraal Bureau voor de Statistiek houdt soms informatie achter als die te makkelijk naar een specifiek bedrijf te herleiden is in een markt met weinig concurrentie. Het Kadaster deelt niet zomaar wie een stuk grond bezit." Veel informatie waarover de overheid beschikt zoals financiële jaarverslagen van bedrijven en douanegegevens komt nooit naar buiten.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten