17 november 2026

Geschiedenis wissen


Sinds 2018 hebben burgers van de Europese Unie het recht om bepaalde verouderde of onjuiste en privacygevoelige informatie te laten verwijderen door verwerkers van persoonsgegevens. Dat 'recht op gegevenswissing' of 'recht op vergetelheid' is onderdeel van de privacywet AVG. Het gaat dan vooral om persoonsgegevens die door de organisatie zijn verzameld en die niet allemaal openbaar hoeven te zijn. Verwijdering kan alleen plaats vinden onder strikte voorwaarden. Als de verwerking van de gegevens bijvoorbeeld noodzakelijk is om het recht op vrijheid van meningsuiting en informatie uit te oefenen vervalt het recht. In die zin valt de journalistiek in principe niet onder deze AVG regel. 

Eerder al had het Europese Hof bepaald dat dat bij een zoekactie op de naam van iemand resultaten met achterhaalde en voor de persoon schadelijke informatie op diens verzoek onzichtbaar moet worden gemaakt. Dat raakt de vrijheid van informatie natuurlijk wel. Punt van kritiek was dat de eigenaar van de zoekmachine het verzoek zelf moest afhandelen zonder tussenkomst van een onafhankelijke rechterlijke instantie. Maar de informatie zelf blijft ook bij een ingewilligd verzoek intact en kan altijd nog op andere manieren achterhaald worden, alleen niet meer op naam. 

Nu de opmars van AI steeds meer informatie zonder problemen blootlegt zien steeds meer mensen hun privacy bedreigd. 'Wekelijks krijgen redacties verzoeken om foto's, teksten, fragmenten of hele programma's te wissen of aan te passen. De angst voor reputatieschade is groot nu mensen hun leven lang online vindbaar zijn. ' En hoewel dat 'recht op vergetelheid' dus niet bestaat voor de journalistiek zijn redacties niet helemaal ongevoelig voor een verzoek voor verwijdering of aanpassing van informatie. In uitzonderlijke gevallen wordt er wel ingegrepen. Maar meestal niet. Een beroep op de Raad van de Journalistiek is dan nog mogelijk. Maar ook die Raad vindt het publieke belang van ‘zo volledig mogelijke, betrouwbare archieven’ bijna altijd zwaarder wegen. De checklist van de Raad laat zien dat verzoeken om te schrappen in de geschiedenis niet zomaar kunnen worden ingewilligd.

Reputatieschade weegt zwaar in onze volledige gecommercialiseerde neoliberale cultuur. Maar het is een puur individueel belang dat moet worden afgewogen tegen het publieke belang van de vrijheid van informatie en het belang van behoud van informatie voor de geschiedschrijving. Mensen worden gemaakt door de geschiedenis. Het wissen van geschiedenis raakt aan de fundamenten van ons bestaan, de kennis over onszelf en onze samenleving. Al ons erfgoed verdient bescherming, ook de kleine persoonlijke snippertjes informatie die in de waan van de dag al te gemakkelijk worden gewist. 

[Foto: Stonehenge, John William Hammond CC]

 

 

Geen opmerkingen: